//////

SAMODZIELNA PRACA

Niekiedy samodzielna praca ucznia z podręcznikiem prze­biega odmiennie. Nauczyciel wprowadza uczniów w temat, sam wyodrębnia składniki treści w temacie i podaje młodzieży w skrócie kilka dyspozycji. Uczniowie współpracując z nau­czycielem, poszukują podanych > punktów w podręczniku. W ten sposób wdraża się ich do logicznego i ukierunkowa­nego czytania. Młodzież referując, uczy się jednocześnie rzeczowej selekcji ‚materiału podręcznikowego/ odróżniać wiadomości zasadnicze od ubocznych, wiedzę podstawową od .przykładów i opisów. Młodzież starszą należy ..wdrażać do samodzielności przy korzystaniu z’ podręcznika. -Daje się – np. – polecenie przeczytania na lekcji nowej, nie znanej jeszcze treści,- napisania planu’wiążącego logicznie podane elementy, zestawienia poszczególnych elementów’według określonej stniktury itp.

SKLEP CZY MAGAZYN

Sklep czy magazyn obok zadań gospodarczych wykonuje czynności kształcące uczniów. Instruktor opiekujący się w sklepie uczniem, nie zawsze .może całkowicie zająć się sprawą kształcenia. Jego oddziaływanie jest z reguły mniejsze, aniżeli wynika to z programu ustalającego czas realizacji programu praktycznej ,nauki zawodu. W związku z tym wpływ na kształtowanie się osobowości ucznia ma również środowisko pozapedagogiczne (inni .pracownicy, klienci, koledzy, różne niewychowawcze sytuacje, mające miejsce w sklepie itp.).  Zagadnienia te sprawiają wiele trudności w celowym wy­chowaniu, dlatego też duże’ znaczenie ma tu opieka wy­chowawcza szkoły, w czasie wdrażania młodzieży do normal­nych warunków pracy.

PRAKTYCZNA DZIAŁALNOŚĆ

W czasie praktycznej działalności w sklepie możliwe jest’ wyrobienie u młodzieży tych cech psychicznych i cech cha­rakteru, które mają szczególne znaczenie dla zawodu sprze­dawcy. Praca w,sklepie, ze względu na swoje cechy specy­ficzne, sprzyja wyrabianiu pamięci, wyrabia zdolność szybkiego myślenia, samodzielność, pewność w działaniu, a także sprzyja kształtowaniu się uwagi podzielnej. Włączenie młodzieży do pracy w zakładzie sprzyja szybszej adaptacji w zawodzie i w miejscu pracy. Po zakończeniu nauki młodzież nie od­czuwa tak silnie przejścia do pracy. Ma już realne pojęcie o    swoim zawodzie.’ W czasie nauki zawodu uczy się również norm współżycia w kolektywie.

ORGANIZACJA PRACY

Film Organizacja ‚pracy wielkiego sklepu samoobsługowego zrealizo­wany został przez „Społem”^ ukazuje’ więc wyłącznie duże obiekty handlu detalicznego spółdzielczego. Tematyka filmu jest wyjątkowo szeroka. Dotyczy takich zagadnień, jak: rozplanowanie lokaft sklepowych i . ich funkcjonalność, usytuowanie stoisk – kasowych, rozmieszczenie stoisk tradycyjnych, droga towaru z-zaplecza do sali sprzedażowej, kierunek ruchu klientów (pokazany za pomocą fotografii oraz rysunków animowa­nych),’organizacja pracy w sklepie,’ tj. czynności sprzedawców wykony­wane przed otwarciem sklepu, obsługa klientów, obserwacja sali sprze­dażowej, czynności wykonywane przed zamknięciem sklepu, czynności kasjerek, usługi świadczone na rzecz klientów, środki reklamy stosowane w sklepie. Projekcja filmu trwa”około 40 minut. Film warto wykorzystać w klasie pierwszej na lekcjach typu powtórzeniowego.

Pomysł na dobry biznes

Wielu z nas wydaję się, że założyć własny biznes to żaden problem. Jednak okazuje się, że to nic bardziej mylnego bowiem na młodych potencjalnych przedsiębiorców czeka cały szereg trudności już na samym początku kariery. Zgadza się, że własny biznes to ogromna satysfakcja, jednak sukcesem może okazać się tylko i wyłącznie dobry pomysł na własny biznes. Nic nie jest w stanie zastąpić dobrego pomysłu na własną firmę. Jest to jednak bardzo trudne, gdyż obecnie rynek jest bardzo wymagający. Wynika to między innymi z faktu, iż państwo w dużej mierze ułatwiło zakładanie własnego przedsiębiorstwa, jednak by z tego skorzystać należy mieć doskonały pomysł. Dobry pomysł to taki, który sprzeda się w obecnych czasach, to taki, który znajdzie swoich odbiorców, a przedsiębiorcy przyniesie odpowiedni zysk. Zatem już widać, iż nie jest to proste i bardzo często młodzi przedsiębiorcy ponoszą porażki właśnie z tego powodu, że nie zbadają odpowiedni lokalnego rynku a ich pomysł po prostu najnormalniej w świecie się nie sprzeda.

Pieniądze na biznes

Każdy, kto zakłada działalność gospodarczą, doskonale zdaje sobie sprawę, że takie przedsięwzięcie wymaga określonego wsparcia finansowego. W obecnych czasach mamy szerokie możliwości do tego, aby takie wsparcie finanse uzyskać, ponieważ jest przeznaczony na te działania określony budżet. Każdy może dziś przedstawić swoja ofertę do tego, aby uzyskać wsparcie finansowe dla swojego biznesu. Nie jest to wcale takie trudne, trzeba posiadać tylko odpowiednie argumenty ku temu, że nasz biznes się w jakiś sposób, przez określony czas, utrzyma. Każdy, kto interesuje się kwestią prowadzenia własnej działalności gospodarczej, doskonale wie, że warto ubiegać się finansowe wsparcie dla naszego biznesu, szczególnie na samym początku tejże drogi, która nie jest wcale taka łatwa. Pieniądze na biznes są potrzebne, bo nic nie dzieje się samo z siebie, dlatego warto inwestować swój czas i oczywiście posiadać również określone kierunki, które doskonale będą nam mogły pomóc osiągnąć zamierzony cel, jakim jest finansowe wsparcie w naszym biznesie.

Kontrola firmy przez Sanepid

Możliwość skontrolowania firmy przez Państwową Inspekcję Sanitarną wynika z charakteru prowadzonej działalności. Częściej na tego typu kontrolę mogą liczyć osoby prowadzące biznes związany z wszelkiego typu usługami gastronomicznymi, fryzjerskimi czy budowlanymi. Każda osoba zakładająca biznes i zatrudniająca co najmniej jedną osobę, musi zgłosić rozpoczęcie działalności gospodarczej w miejscowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w terminie 30 dni od dnia jej rozpoczęcia. Każdy pracownik powinien wykonać odpowiednie badania lekarskie, które są niezbędne do wydania tzw. książeczki sanepidowskiej. Dokument taki muszą posiadać wszyscy pracownicy, pracodawca zaś jest zobowiązany do kontroli jego ważności i przypominaniu o konieczności wykonywania corocznych badań. W przypadku kontroli przez Sanepid, jego urzędnicy będą sprawdzać te dokumenty, a za wszelkie zaniedbania obciążą osoby prowadzące biznes. Warto zatem dbać o ich ważność, by nie narażać się na koszty związane z ewentualnymi mandatami.

Księgowość we własnej firmie

Prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się z koniecznością księgowania przebiegu jej działania. Średni przedsiębiorcy mogą sobie pozwolić na powierzenie tego zadania profesjonalnemu księgowemu, ci, którzy prowadzą mniejszy biznes, bardziej liczą się z kosztami i próbują radzić sobie samodzielnie z księgowością firmy. Jest to optymalne wyjście zwłaszcza dla firm jednoosobowych, których działalność oznacza często niedużą księgowość. Może to robić we własnym zakresie każdy prowadzący własny biznes i nie musi w tym celu posiadać specjalnych kwalifikacji. Rozliczanie małej firmy oznacza zazwyczaj jedynie dokładne prowadzenie książki przychodów i rozchodów, ewentualnie książki zakupów, jeśli przedsiębiorca jest VAT-owcem. Jeśli prowadzony biznes nie wymaga zatrudniania pracowników, odpadają również problemy związane ze składkami ZUS oraz rozliczaniem kadr i płac. Samodzielne prowadzenie księgowości wydaje się dobrym pomysłem na zmniejszenie wydatków ponoszonych z tytułu prowadzenia działalności.

Sposoby na finansowanie działalności

Żeby mieć własny biznes trzeba zacząć coś robić. Do tego są potrzebne mniejsze lub większe pieniądze na zakup materiałów lub towarów, a także na rejestrację działalności. Istnieją różne sposoby finansowania nowej firmy. Na początku dobrze by było mieć jakieś własne pieniądze, ale jeśli ich nie ma można zacząć od dotacji z urzędu pracy, w którym trzeba być zarejestrowanym, albo udać się do banku zajmującego się udzielaniem kredytów z przeznaczeniem na działalność gospodarczą. Na kolejnych etapach działalności także mogą być potrzebne pieniądze. Zarówno faktoring, jak też leasing mogą okazać się ratunkiem dla niedawno powstałej firmy. Jeśli chodzi o faktoring, polega on na przed płaconych fakturach. Aby to bardziej wyjaśnić posłużę się przykładem. Nowo powstała, bo istniejąca pięć miesięcy firma A sprzedaje rajstopy firmie B, ta jednak wybrała formę zapłaty przelewem w terminie 14 dni. Firma A musi więc poczekać na swoje pieniądze, ale pojawiła się okazja na zakup nowej maszyny do produkcji rajstop ze wzorami. Firma A nie ma jednak akurat teraz pieniędzy na tę inwestycję, bo rozpoczęła dwa miesiące temu rozbudowę hali produkcyjnej. Co może wówczas zrobić? Zgłasza się do firmy faktoringowej, która zapłaci jej mniejszą kwotę niż ta, która wynika z wystawionych przez nią faktur, ale natychmiast. Tak zarobią wszyscy. Firma A będzie mogła kupić sobie tę maszynę i rozwinie się, a firma faktoringowa otrzyma wszystkie pieniądze z faktur, za które zapłaciła wcześniej.

Kto dostanie kredyt?

Nie może na pewno nikogo dziwić, że kredyty cieszą aż tak dużym zainteresowaniem wśród rozmaitych osób. Pożyczka bankowa stanowi przecież często jedyny sposób na to, by poradzić sobie z wieloma wydatki, które jednorazowo niestety przekraczają nasze finansowe możliwości. Najczęściej kredyt bierzemy na zakup mieszkania, samochodu czy innych droższych niż przeciętne, wydatków. Niestety rzeczywistość nie jest tak różowa i nie wszyscy upragniony przez nas kredyt otrzymamy – pamiętajmy, że bank szczegółowo sprawdzi naszą zdolność oraz historię kredytową. Z marzeniami o przyznaniu sporego kredytu mogą się więc pożegnać wszyscy ci, którzy posiadają niewielkie dochody lub pracują na umowy nie dające pewności zatrudnienia. Nie otrzymają go również ci, na których koncie znajdują się poprzednie długi, niezależnie od tego, jakie było ich źródło. Widać więc, że ubiegać się o kredyt może nie każdy, a ci, którym się to uda i tak muszą pamiętać o tym, że raty pożyczki towarzyszyć im będą w niektórych przypadkach bardzo długo.

NOWY KIERUNEK DZIAŁANIA

Udział krajów OPEC w wydobyciu na wła­snym terytorium jest równy udziałowi w łącznej ilości wywożonej ropy. Tylko małą część ropy państwa OPEC eksportują na własny rachunek. Nie mają one odpowiednich urządzeń ani własnych statków, wobec czego znaczną część ropy muszą sprzedawać koncer­nom zagranicznym. Stan ten ulega zmianie, jednak udział krajów OPEC w dziedzinie wy­dobycia jest wyższy niż w sprzedaży i tran­sporcie. Wyposażenie suchych doków, zakup zbiornikowców, nawiązywanie długotermino­wych kontraktów handlowych i powiązań eksportowych powinno w przyszłości popra­wić sytuację. Najnowszym kierunkiem działania jest zawieranie umów dwustronnych zarówno z państwami kapitalistycznymi, jak i socjali­stycznymi bez pośrednictwa towarzystw mię­dzynarodowych. Kraje naftowe w zamian za ropę oczekują dostaw różnych urządzeń, ma­szyn, licencji i usług.

ROZWÓJ GOSPODARCZY KRAJÓW NAFTOWYCH

Wzrost cen ropy nie zatrzymał się mimo nie­jednokrotnie zapowiadanego ich zamrożenia. Jesienią 1974 r. odbyła się w Wiedniu na­rada OPEC, na której uchwalono dalsze zwięk­szenie opłat royalties z dotychczasowych 14,5% na 16,6% oraz podatku z 55% na 65,75%. Sze­reg państw nie podporządkowało się jednak tej uchwale prowadząc samodzielną politykę w tej dziedzinie. Były to — zazwyczaj konser­watywna Arabia Saudyjska, a także Indone­zja, Algieria i Libia. Wenezuela, która już poprzednio pobierała royalties w wysokości 16,67%, zwiększyła teraz tę opłatę o 2,31 do­lara i uzyskała dodatkowo 350 min dolarów, przez co jej dochód z ropy, mimo planowanego zmniejszenia wydobycia, wzrósł do 10 mld dolarów rocznie.

WYSOKOŚĆ OPŁAT

W Wenezueli płacono royalties w wysokości 16,6% sprzedawanej ropy i zaliczano to do ko­sztów wydobycia. Jeżeli więc zysk brutto sta­nowił różnicę między ceną sprzedaży i nakła­dami, podstawa obliczania podatku była zmniejszana o tę sumę. Zysk dzielono w sto­sunku 1 : 1. I w ten sposób rząd wenezuelski za każdą tonę ropy otrzymywał w formie ro­yalties i podatków 6—7 dolarów za tonę wydo­bytej ropy.W Zatoce Perskiej, gdzie nakłady na wydo­bycie były o wiele mniejsze, przy stosowaniu takiej samej zasady rządy otrzymywałyby du­żo większe sumy. Stosowano tu jednak inny mechanizm obliczeń oparty na cenie informa­cyjnej ropy. W ten sposób korzyści wynika­jące z lepszych warunków naturalnych przy­padały towarzystwom naftowym. W Zatoce Perskiej cena informacyjna wahała się w gra­nicach 11—12 dolarów za tonę, zależnie od jakości ropy. Wysokość opłat royalties była tu niższa niż w Wenezueli i wynosiła tylko 12,5%. Royalties wliczano do zysku, który potem dopiero był dzielony w stosunku 1:1. W ten sposób za każ­dą tonę ropy wydobytej na Bliskim Wschodzie na przełomie lat pięćdziesiątych i sześćdziesią­tych wpływy do kas rządowych wynosiły około 5—6 dolarów.

CENTRALNA ZASADA

Działal­ność międzynarodowych towarzystw naftowych w najbardziej produkcyjnych rejonach świata,, w Wenezueli, na Bliskim Wschodzie lub w A- fryce Północnej, opiera się na prawach gospo­darki kapitalistycznej. Zasadą centralną jest wykorzystać bogactwo naturalne przy możli­wie najmniejszych nakładach. Dzięki tej twar­dej zasadzie maksymalnej rentowności ropa naftowa i paliwa były stosunkowo tanie. Sa­mochód osobowy mógł w ten sposób przestać być pojazdem elitarnym. Stało się tak w latach czterdziestych w Stanach Zjednoczonych oraz. w pięćdziesiątych i sześćdziesiątych — w Eu­ropie i Japonii. Nie oznaczało jednak wcale analogicznego postępu w krajach, z których pochodziła ropa. Dochody rządów w tych państwach nafto­wych, jak już mówiono, pochodzą z pobiera­nych od eksploatatorów ropy opłat, którymi były royalties — opłaty za wykorzystywanie bogactwa naturalnego oraz czynsze dzierżawne i podatki nałożone na zyski towarzystw nafto­wych.

W CZASIE TRWANIA KRYZYSU

W 1974 r., w czasie trwania kryzysu, a po­tem jego skutków, zyski 25 największych to­warzystw naftowych osiągnęły 13,4 mld dola­rów, a więc wzrosły o 39,8% w stosunku do ro­ku poprzedniego. Dopiero w ostatnim kwartale nastąpił spadek o 7,7%. Od tego czasu krzywa zysków zaczęła systematycznie spadać, zwła­szcza w odniesieniu do krajowych towarzystw amerykańskich.Zyski towarzystw międzynarodowych, mimo spadku w stosunku do poprzednich lat, były nadal wysokie. W 1974 r. Exxon osiągnął 14 mld dolarów, Texaco 1,59 mld dolarów oraz Gulf — 1,07 mld dolarów. W czwartym kwartale 1974 r. spadło zapo trzebowanie na ropę i jej produkty. Spadły również ceny. Bardzo korzystna okazała się produkcja petrochemiczna, której wzrost za­obserwowano we wszystkich towarzystwach naftowych. Mimo że kryzys poważnie dotknął gospodarki narodowe wszystkich krajów, potę­ga międzynarodowych towarzystw naftowych nie została zbytnio osłabiona, wiele sposrod nich przez spekulacje w dziedzinie cen i zapa­sów ropy oraz produktów potrafiło nawet zwiększyć swoje zyski.

POKRYCIE NIEDOBORU

Niedo­bór pokrywano importem 78 min t ropy, co stanowiło wzrost importu ropy o 43,9%, przy wzroście importu oleju opałowego o 8,6% i produktów naftowych o 28,6%. Średnia cena ropy amerykańskiej wynosiła w kwietniu 24,31 dolarów za t w porównaniu z 23,8 dolara za t w 1972 r.Średnia różnica cen ropy i czterech głów­nych produktów jej przerobu (benzyna, pali­wo lotnicze, paliwo do silników wysokopręż­nych, olej opałowy) wynosiła 11,04 dolarów za t (w poprzednim roku — 7 dolarów za t). Towarzystwa amerykańskie, które przerabia­ją głównie ropę krajową miały zysk stosunko­wo wyższy od towarzystw międzynarodowych. Pięć towarzystw międzynarodowych zanotowa­ło zysk 26% wobec 32,1% uzyskanych przez towarzystwa krajowe.

ZYSKI INNYCH TOWARZYSTW

Rok 1973 odznaczał się — aż do wystąpienia kryzysu — tendencją wysokiego wzrostu zys­ków; 32 towarzystwa naftowe już w pierwszym kwartale uzyskały dochód netto 1,9 min dola­rów, co w porównaniu z analogicznym okre­sem roku poprzedniego oznaczało wzrost o   28,2%. Zwiększenie zysku było spowodowane przede wszystkim rekordową sprzedażą produ­któw naftowych, wyższymi cenami, korzys­tniejszymi relacjami cen między ropą surową a produktami naftowymi oraz dużą opłacalno­ścią operacji chemicznych.Również zyski innych 655 towarzystw wzrosły o 27,8% w porównaniu z rokiem ubie­głym. Przebieg pierwszego kwartału uznano za bardzo pomyślny i równie pomyślna była też prognoza na przyszłość. Sytuacja surowco­wa wskazywała spadek krajowego wydobycia ropy o 0,9% i wydobycia gazu o 1,4%.

INTENSYWNOŚĆ PRODUKCJI

Tak duża intensyfikacja produkcji nie byłaby możliwa bez wszechstronnego po­stępu technicznego, modernizacji urządzeń, zwiększenia wydajności otworów wydobyw­czych, transportu, przeróbki i sprzedaży, a więc całego zintegrowanego systemu. Pro­porcjonalnie rosły również płace nominalne i realne. Podobnie jak w całym społeczeństwie, tak i między amerykańskimi towarzystwami naf­towymi występuje wyraźne zróżnicowanie. Nie wszystkie z 20 towarzystw naftowych ucze­stniczą w jednakowym stopniu w podziale zysków. Największe pięć towarzystw uzyskuje ponad 50% zysków, drugie 50% przypada po­zostałym 15 towarzystwom. Stopa zysku w tej gałęzi przemysłu wahała się wtedy średnio w granicach 10—12%.

TENDENCJA WZROSTU

Tendencję wzrostu amerykańskich towa­rzystw naftowych ilustrują dane statystyczne.W latach przedwojennych 1937—1939, 20 największych krajowych towarzystw nafto­wych w Stanach Zjednoczonych osiągało rocz­nie około 423 min dolarów zysku. W czasie drugiej wojny światowej zyski te wynosiły 722 min dolarów rocznie. Po wojnie wzrosły do 2 mld dolarów rocznie i utrzymywały się na tym poziomie przez kilka lat. Wojna kore­ańska przyniosła towarzystwom skok zysków do 3 mld dolarów rocznie. Pod koniec lat sześćdziesiątych zyski te wynosiły już 8 mld dolarów.Nawet jeżeli weźmiemy pod uwagę spadek siły nabywczej dolara, to i tak wzrost zysków płynących z ropy jest olbrzymi. Osiągnięty on został przede wszystkim przez zwielokrotnie­nie amerykańskiego wydobycia ropy i jej przeróbki.

PODZIAŁ DOCHODÓW

Podział dochodów zaczyna być sprawą roz­grywającą się między krajami-producentami a krajami-konsumentami ropy naftowej i jej produktów.W tej sytuacji towarzystwa naftowe szukają nowego pola działania, zwracając bardziej uwagę na przetwórstwo ropy i produkcji pe­trochemicznych.Zyski amerykańskich towarzystw naftowych. Poziom nakładów na wydobycie ropy (cena ziemi, płac, urządzeń inwestycyjnych), a także podatki są w Stanach Zjednoczonych szczegól­nie wysokie, dlatego cena ropy amerykańskiej zawsze była i jest stosunkowo wysoka. Podobnie jak w całym świecie podstawową zasadą prywatnego amerykańskiego przedsię­biorstwa naftowego jest uzyskanie maksymal­nego zysku w stosunku do włożonego kapitału. Im większy zysk z jednostki włożonego kapi­tału, tym bardziej opłacalna inwestycja.